Stalinizm Nedir ve ├ľzellikleri Nelerdir? ­čö┤

Stalinizm Nedir

Joseph StalinÔÇÖin Sovyetler Birli─čiÔÇÖne dayatt─▒─č─▒ ve bir nevi Marksizmin yorumu olan Stalinizm nedir ve ├Âzellikleri nelerdir?

Stalinizm Nedir?

Stalinizm kavram─▒, Josef StalinÔÇÖin 1922-1952 y─▒llar─▒ aras─▒nda Kom├╝nist Parti Merkez Komitesi Genel Sekreteri olarak g├Ârev yapt─▒─č─▒ d├Ânemde Sovyetler Birli─čiÔÇÖne dayatt─▒─č─▒ Marksizm yorumunu ifade eder.

Marksizmin bu yorumu, ├╝retim ara├žlar─▒n─▒n devlet m├╝lkiyetinde olmas─▒na, ekonominin devlet taraf─▒ndan planlanmas─▒na ve tek partili bir siyasi rejime dayanan siyasi modelin ortaya ├ž─▒kmas─▒na neden olmu┼čtur.

1930ÔÇÖlardan itibaren Stalinizm, StalinÔÇÖin Kom├╝nist Parti, devlet ve Sovyet toplumu ├╝zerinde tam kontrol sa─člad─▒─č─▒ ki┼čisel ve bask─▒c─▒ bir diktat├Ârl├╝─č├╝n kurulmas─▒yla sonu├žland─▒.

Stalinizmin analizi yo─čun tart─▒┼čmalara yol a├žm─▒┼čt─▒r. Baz─▒ tarih├žiler Stalin taraf─▒ndan dayat─▒lan modeli Marksizm-Leninizmin bir devam─▒ olarak de─čerlendirirken, di─čerleri bunun otantik Marksist gelene─čin bir par├žas─▒ olmad─▒─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝nmektedir. Bu yazarlar i├žin Stalinizm, kendisini s├Âzde sosyalist bir devletin ayr─▒cal─▒kl─▒ y├Ânetici s─▒n─▒f─▒ olarak konumland─▒ran bir b├╝rokrasinin ideolojisiydi.

Di─čer yazarlar ise analizlerini Stalinizmin totaliter y├Ân├╝ne odaklayarak onu ─░talyan fa┼čizmi ya da Alman Nazizmine benzetmeye ├žal─▒┼čmaktad─▒r.

Stalinizmin Lideri: Josef Stalin

Stalin olarak bilinen Josef Vissarionovich Dzhugashvili, 1879 y─▒l─▒nda bug├╝nk├╝ G├╝rcistanÔÇÖ─▒n Gori kentinde do─čdu. Babas─▒, Stalin hen├╝z ├žocukken ├Âlen m├╝tevaz─▒ bir ayakkab─▒c─▒yd─▒.

Devrimci fikirleri nedeniyle 1899ÔÇÖda at─▒ld─▒─č─▒ bir kilise seminerine kat─▒ld─▒. Daha sonra ├çarl─▒k rejimine kar┼č─▒ m├╝cadele eden Rus Sosyalistlerine kat─▒ld─▒. Sosyal Demokrat Parti 1903ÔÇÖte b├Âl├╝nd├╝─č├╝nde Stalin, Lenin liderli─čindeki Bol┼čevik fraksiyona kat─▒ld─▒.

O andan itibaren ├že┼čitli bask─▒lara maruz kalan ├žok aktif bir militan oldu. Yolda┼člar─▒ taraf─▒ndan kendisine ÔÇť├çelik AdamÔÇŁ anlam─▒na gelen ÔÇťStalinÔÇŁ lakab─▒ verilmi┼čtir.

1922 y─▒l─▒nda Sovyetler Birli─či Kom├╝nist Partisi Merkez Komitesi Genel Sekreteri olarak atand─▒. 1924 y─▒l─▒nda Sovyetler Birli─či Kom├╝nist PartisiÔÇÖnin 12. KongresiÔÇÖnde bu g├Ârevinden istifa etti. Ancak talebi kabul edilmedi ve 1952 y─▒l─▒na kadar g├Ârevde kalmak zorunda kald─▒.

Stalinizmin K├Âkeni

Stalin Lenin ve Tro├žki
Stalin Lenin ve Tro├žki

Stalin, Vladimir Lenin ve Tro├žki 1917 Rus Devrimi s─▒ras─▒nda ba┼čl─▒ca Bol┼čevik liderlerdi. Rus ─░├ž Sava┼č─▒ÔÇÖn─▒n zaferle sonu├žlanmas─▒n─▒n ve Sovyetler Birli─čiÔÇÖnin kurulmas─▒n─▒n ard─▒ndan Stalin, Kom├╝nist Parti Merkez Komitesi Genel Sekreterli─či g├Ârevine getirildi.

Devrimin nihai lideri LeninÔÇÖin 1924ÔÇÖte ├Âl├╝m├╝, varisleri aras─▒nda, ├Âzellikle de Stalin ve Tro├žki aras─▒nda a├ž─▒k bir ├žat─▒┼čmaya neden oldu. Tro├žki, kapitalist bir d├╝nya ekonomisi ba─člam─▒nda kom├╝nist bir devletin hayatta kalma ┼čans─▒n─▒n olmad─▒─č─▒n─▒, bu nedenle uluslararas─▒ ├Âl├žekte s├╝rekli devrim i├žin bast─▒rman─▒n bir ├Âncelik oldu─čunu savundu. Stalin ise b├Âyle bir devrim olas─▒l─▒─č─▒ g├Ârm├╝yor ve ├Ânceli─čin Sovyetler Birli─čiÔÇÖndeki sosyalist modeli g├╝├žlendirmek oldu─čuna inan─▒yordu. Di─čer iki Bol┼čevik lider Kamenev ve ZinovievÔÇÖin deste─čiyle Stalin ├╝st├╝nl├╝─č├╝ ele ge├žirmeyi ba┼čard─▒ ve Tro├žki s├╝rg├╝ne zorland─▒.

O andan itibaren Stalin kademeli olarak t├╝m g├╝c├╝ elinde toplad─▒ ve sahte davalar ve yarg─▒s─▒z infazlar yoluyla olas─▒ muhalifleri veya rakipleri ortadan kald─▒rd─▒.

Stalinizmin ├ľzellikleri

  • Baz─▒ kom├╝nist temellere dayanan totaliter bir siyasi ve ekonomik sistem kurmak.
  • T├╝m ├╝retim ara├žlar─▒n─▒n devlet m├╝lkiyetinde olmas─▒.
  • T├╝m ekonomik sistemin devlet kontrol├╝ alt─▒nda olmas─▒.
  • Be┼č y─▒ll─▒k planlar arac─▒l─▒─č─▒yla merkezi planl─▒ bir ekonominin kurulmas─▒.
  • Sovyet ekonomisinin h─▒zland─▒r─▒lm─▒┼č sanayile┼čmesi, eski fabrikalar─▒n yenilenmesine ve eski k├Âyl├╝lerin zorla sanayi i┼č├žilerine d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lmesi.
  • Sovyet s─▒n─▒rlar─▒ i├žinde s─▒n─▒fsal farkl─▒la┼čman─▒n olmad─▒─č─▒ bir toplumu ima eden ÔÇťtek ├╝lkede sosyalizmÔÇŁ slogan─▒n─▒n desteklenmesi.
  • B├╝y├╝k mekanize ├žiftliklerin in┼čas─▒ yoluyla tar─▒msal ├╝retimin artmas─▒.
  • Devlet kurumlar─▒ndan herhangi birine kat─▒labilmek i├žin Kom├╝nist PartiÔÇÖye zorunlu ├╝yeli─čin dayat─▒lmas─▒.
  • Sadece sans├╝r yoluyla de─čil, ayn─▒ zamanda devlet y├Ânetimi yoluyla da medyan─▒n tam kontrol├╝.
  • Sanatsal e─čilimlerin geli┼čimine m├╝dahale ederek, 20. y├╝zy─▒l─▒n ilk yirmi y─▒l─▒nda geli┼čen s├╝prematizm ve konstr├╝ktivizm gibi avangardizmin t├╝m ifadelerini sans├╝rledi. Stalinist h├╝k├╝met, t├╝m sanat├ž─▒lar─▒ sosyalist ideolojik i├žerikli sahneleri 19. y├╝zy─▒l ger├žek├žili─činin estetik bi├žimleriyle tasvir etmeye zorlad─▒.
  • ─░├ži┼čleri Halk Komiserli─či (NKDV) taraf─▒ndan olas─▒ sabotajc─▒lar─▒ veya Stalin kar┼č─▒tlar─▒n─▒ aramak i├žin a┼č─▒r─▒ bir g├Âzetim ve zul├╝m politikas─▒. Bu zul├╝m hapis, yarg─▒s─▒z infaz ve ├žo─čunlukla SibiryaÔÇÖda bulunan gulaglarda veya ─▒slah ├žal─▒┼čma merkezlerinde hapsedilmeyle sonu├žland─▒.
Stalinizmin ├ľzellikleri

Stalinizmin Sonu├žlar─▒

  • T├╝m ├çarl─▒k siyasi yap─▒s─▒n─▒n da─č─▒t─▒lmas─▒ ve sosyalist devletin kurumlar─▒n─▒ y├Ânetecek b├╝rokratik bir a─č─▒ olu┼čturuldu.
  • D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖn─▒n sona ermesinden sonra ABDÔÇÖye hegemonya i├žin meydan okuyan Sovyetler Birli─či bir d├╝nya g├╝c├╝ne d├Ân├╝┼čt├╝.
  • D├╝nya Sava┼č─▒ s─▒ras─▒nda ve sonras─▒nda Balt─▒k cumhuriyetlerini, PolonyaÔÇÖn─▒n bir b├Âl├╝m├╝n├╝, BesarabyaÔÇÖy─▒ ve PrusyaÔÇÖn─▒n kuzey yar─▒s─▒n─▒ kapsayan ger├žek bir imparatorlu─čun kuruldu.
  • Do─ču Avrupa ├╝lkeleri resmi olarak kendi h├╝k├╝metlerini muhafaza ettiler. Uygulamada, YugoslavyaÔÇÖdaki Mare┼čal Tito hari├ž, hepsi MoskovaÔÇÖdan gelen emirlere itaat etti.
  • K─▒rsal kesimin yoksullu─čuyla tezat olu┼čturan end├╝striyel ├╝retim ve ├╝retkenlikteki b├╝y├╝k ilerleme kaydedildi.
  • Stalinizmin karakteristik ├Âzelli─či olan bask─▒n─▒n yol a├žt─▒─č─▒ ├žok say─▒da ├Âl├╝m meydana geldi. Bu bask─▒ partinin kendisinde ba┼člad─▒, orduda devam etti ve daha sonra t├╝m topluma yay─▒ld─▒. Stalinizmin 25 milyon ki┼činin ├Âl├╝m├╝ne neden oldu─ču tahmin edilmektedir.

StalinÔÇÖin ├ľl├╝m├╝

Stalinin ├ľl├╝m├╝

1950ÔÇÖde StalinÔÇÖin sa─čl─▒─č─▒ bozulmaya ba┼člad─▒. O andan itibaren, birilerinin k├Ât├╝le┼čen sa─čl─▒─č─▒ndan yararlanarak kendisine suikast d├╝zenlemeye ├žal─▒┼čaca─č─▒ndan ┼č├╝phelenmeye ba┼člad─▒. Bu paranoyak tutum, ├Âzellikle yak─▒n ├ževresi, ├Âzel sekreteri, korumalar─▒, dan─▒┼čmanlar─▒ ve kendisiyle ilgilenen doktorlar heyeti aras─▒nda bask─▒y─▒ art─▒rd─▒.

Birka├ž g├╝n ac─▒ ├žektikten sonra Stalin 5 Mart 1953ÔÇÖte fel├ž ge├žirerek ├Âld├╝. ├ľl├╝m├╝nden sonra halefi Nikita Kru┼č├žev, StalinÔÇÖin Kom├╝nist Parti ve Sovyet devletine kar┼č─▒ i┼čledi─či su├žlar─▒n k─▒nand─▒─č─▒ Stalinizmden Ar─▒nd─▒rma ad─▒ verilen siyasi bir s├╝re├ž ba┼člatt─▒.

Stalinizm ve Tro├žkizm Farklar─▒

Stalinizm ve Tro├žkizm tarihin ak─▒┼č─▒n─▒ ┼čekillendirmi┼č iki farkl─▒ siyasi ideolojidir. Stalinizm, 1922ÔÇÖden 1953ÔÇÖteki ├Âl├╝m├╝ne kadar Sovyetler Birli─čiÔÇÖnin liderli─čini yapan Joseph Stalin taraf─▒ndan geli┼čtirilen bir Marksizm bi├žimidir. Tro├žkizm, 1917 Rus DevrimiÔÇÖnin ├Ânde gelen isimlerinden ve ayn─▒ zamanda Sovyetler Birli─čiÔÇÖnin kurucular─▒ndan biri olan Leon Tro├žki taraf─▒ndan geli┼čtirilen bir Marksizm bi├žimidir.

Marksizm Karl Marx ve Friedrich Engels taraf─▒ndan olu┼čturulan siyasi ve ekonomik bir sosyalizm teorisidir. Marksizm, tarihin materyalist yorumuna, diyalektik materyalizme ve emek de─čer teorisine dayan─▒r. Marksizm, Sovyetler Birli─čiÔÇÖnin ve di─čer kom├╝nist ├╝lkelerin bask─▒n siyasi ideolojisi olmu┼čtur.

Stalinizm ve Tro├žkizm aras─▒nda birka├ž temel fark vard─▒r. ─░lk olarak, Stalinizm tek ├╝lkede sosyalizm fikrine dayan─▒rken, Tro├žkizm uluslararas─▒ sosyalizm fikrine dayan─▒r. ─░kinci olarak, Stalinizm g├╝├žl├╝ bir merkezi h├╝k├╝met ve tek partili devlet ihtiyac─▒n─▒ vurgularken, Tro├žkizm i┼č├ži demokrasisi ve enternasyonalizm ihtiyac─▒n─▒ vurgular.

├ť├ž├╝nc├╝ olarak, Stalinizm sanayile┼čme ve ekonomik kalk─▒nma ihtiyac─▒n─▒ vurgularken, Tro├žkizm toplumsal devrim ihtiyac─▒n─▒ vurgular. Son olarak, Stalinizm bir diktat├Ârl├╝k bi├žimiyken, Tro├žkizm bir demokrasi bi├žimidir.

Peki bu iki ideoloji pratikte ne anlama gelmektedir? Stalinizm, toplumun t├╝m y├Ânlerini kontrol eden g├╝├žl├╝ bir merkezi h├╝k├╝met, tek partili bir devlet ve merkezi olarak planlanan bir ekonomi ile karakterize edilir. Ayr─▒ca sanayile┼čme ve ekonomik kalk─▒nma ihtiyac─▒n─▒ ve hedeflerine ula┼čmak i├žin ┼čiddet kullan─▒m─▒n─▒ vurgular.

├ľte yandan Tro├žkizm, i┼č├ži demokrasisi, enternasyonalizm ve toplumsal devrim ihtiyac─▒ ile karakterize edilir. Ayn─▒ zamanda ekonomik kalk─▒nma ihtiyac─▒n─▒ vurgular. Ancak hedeflerine ula┼čmak i├žin ┼čiddet kullan─▒m─▒n─▒ reddeder.

Stalinizm terimini kim kulland─▒?

New York TimesÔÇÖin Moskova b├╝ro ┼čefi olarak g├Ârev yapan Walter Duranty Stalinizmi, Marksizm ve LeninizmÔÇÖin bir b├╝t├╝nle┼čmesi olarak g├Ârd├╝ ve bu kavram─▒ ortaya att─▒.

Stalin y├╝z├╝nden ka├ž insan ├Âld├╝?

Stalin y├╝z├╝nden 20 ila 60 milyon aras─▒nda insan─▒n ├Âld├╝─č├╝ tahmin edilmektedir. Bu say─▒ya hapishanede ├Âld├╝r├╝len, idam edilen ya da ├žal─▒┼čma kamplar─▒nda ├Âlen insanlar da dahildir. Ayr─▒ca StalinÔÇÖin politikalar─▒n─▒n neden oldu─ču k─▒tl─▒klar s─▒ras─▒nda ├Âlen insanlar da saymak yanl─▒┼č olmaz.

Kaynak├ža:

├ľnerilen Yaz─▒: Ludizm Nedir?

Bu g├Ânderiyi derecelendirmek i├žin t─▒klay─▒n!
[Toplam: 1 Ortalama: 5]
Kaynak : https://www.caracteristicas.co/estalinismo/
Kaynak : https://www.significados.com/estalinismo/
E-b├╝ltene Abone Ol Merak etmeyin. Spam yapmayaca─č─▒z.

Yazar

Ba┼čkent ├ťniversitesi ─░lk ve Acil Yard─▒m b├Âl├╝m├╝ mezunuyum. Her g├╝n yeni bir ┼čeyler ├Â─črenmeyi seviyorum. Zaman─▒m─▒ tarih, bilim ve daha pek ├žok konuda ├žal─▒┼čarak ve okuyarak ge├žiriyorum.

─░lgili Yaz─▒lar

Kay─▒t Ol

Zaten ├╝ye misiniz? Giri┼č Yap

Giri┼č Yap

Hen├╝z ├╝yeli─činiz yok mu? Kay─▒t Ol

close

Abone Ol